“Ik heb steeds meer behoefte aan een time-out”

Ik heb dit geschreven in de donkerste periode van het jaar. Mijn hoofd zit nog vol gestapeld politiek geredetwist dat steeds verder afdrijft van de dagelijkse beslommeringen van de burgers. Aan tafel met familie komen de traditionele eindejaarsvragen opnieuw boven. Hoe blik je terug op het voorbije jaar en hoe kijk je vooruit naar 2019? Daar denk ik over na in mijn werkkamer achter mijn pc terwijl buiten de nacht doet alsof het gesneeuwd heeft.

Ach, ik heb niet de waarheid in pacht en ik ben nog minder een waarzegger. Ik wil dat ook niet zijn. Maar wat is mij als individu opgevallen de voorbije maanden en weken? Ik kan mij niet van de indruk ontdoen dat er een echte perceptieoorlog woedt. Dat is belangrijk want voor wie de realiteit niet kent, geldt de perceptie als de realiteit. Bewust gebruik ik oorlogstaal omdat het een vocabularium is dat ook door politici en leiders vaak wordt gehanteerd. Deze ongenuanceerde perceptiestrijd is naar mijn gevoel een beeld aan het creëren van een wereld waarin alles verkeerd loopt en waar het ieder voor zich is, en waarin de complexiteit gereduceerd wordt tot simplismen, one-liners en tweets. En dat beeld sijpelt door naar eenieders eigen omgeving, naar eigen land, gemeente, straat, huis, werkplek … Ik merk het overal.

De feiten zijn de feiten

Ik heb steeds meer behoefte aan een time-out. Een periode waarin elkeen de strijdbijl begraaft en de feiten erkent en interpreteert vanuit wat ze ons leren en niet vanuit het eigen groot gelijk of twitter account. Dat doet Hans Rosling ook in zijn recent en sterk aanbevolen boek ’10 redenen waarom we een verkeerd beeld van de wereld hebben en waarom het beter gaat dan je denkt’.  Er is de voorbije maanden in discussies ook vaak geschermd met de waarden van de Verlichting. Verdraagzaamheid, gelijkwaardigheid, vrijheid en niet in het minste de Rede. Daar is bij ons en internationaal voor gevochten destijds. Het lijkt er soms op alsof het evidenties zijn die we te grabbel gooien, terwijl ze in sommige landen nog steeds niet gelden. Rede en redelijkheid lijken woorden waarvan de toepassing echter ook bij ons zeldzaam is geworden.

In zijn boek houdt Rosling in de eerste plaats een warm pleidooi voor feitenkennis en hij heeft gelijk. Wie de feiten niet kent, valt ten prooi aan de perceptieoorlog. Hoe vaak werd de voorbije weken de vraag gesteld wie het pact van Marrakech zelf had gelezen? Telkens opnieuw konden we lezen hoe weinig dat er waren. Neen, we lieten ons meeslepen met de percepties die anderen wilden dat wij van het pact hadden. En omdat we het zelf niet lazen, konden we het niet toetsen aan de feiten.

“Wovon man nicht sprechen kann, darüber muss man schweigen” schreef Wittgenstein. Het zou een mooie tweet kunnen geweest zijn. Grapje.

Die terugkeer naar de feiten is niet vrijblijvend. Want als we ons naar percepties gedragen zit het er dik in dat we van die percepties de realiteit maken. En dan maken we een samenleving die we eigenlijk niet willen.

Twee goede voornemens

Laat ons dus twee goede voornemens maken. Ten eerste, ons baseren op feiten in plaats van op percepties, tweets, en “horen-zeggens”. En ten tweede, dié feiten (en die alléén) gebruiken in ons verhaal, onze story-telling. Want het is het verhaal, dat de feiten plaats en zin geeft.

Tenslotte wens ik u boven alles een gezond 2019. En ook de rust die de feiten biedt en veel gezonder en blijvender is dan vluchtige percepties. Tussenin hoop ik op een warmmenselijke time-out, dat hebben we als Belgische burgers wel verdiend.

Intussen heeft de zon haar wende volbracht, en verlengen de dagen alweer. Meer licht.

Heeft U het al gemerkt?

Elk blogbericht op ‘UZ Brussel blogt’ weerspiegelt enkel de mening van de respectievelijke auteur.

Over

Prof. dr. Marc Noppen is sinds 2006 CEO van het UZ Brussel. Marc is pneumoloog en behaalde zijn doctoraat aan de VUB in 1996. Hij volgde uiteenlopende bijkomende opleidingen waaronder Farmaco-Economie en Ziekenhuismanagement en is gastprofessor aan verscheidene buitenlandse instellingen. Twittert als @MarcNoppen.

2 reacties op ““Ik heb steeds meer behoefte aan een time-out””

  1. Brigitte Velkeniers

    “Ik zit voor mijn pc in het UZ”. Buiten is het melkachtig, niet echt eindejaarsweer
    De perceptie van de patiënt en de arts.

    Als gezondheidsmedewerkers artsen en wetenschappers is het onze unieke taak om enkel de feiten te nemen, maar in de realiteit worden we dagelijks overspoeld door emoties en “verkeerde” percepties. Hierin schuilt nu juist de uitdaging van het beroep. Hoe kunnen we patiënten de juiste perceptie brengen? Eerlijkheid, openheid en objectieve informatie zijn het antwoord. Dus zeg je: “maar je zegt hetzelfde als de CEO.” Inderdaad ik wens dit te bevestigen, want het is de enige mogelijkheid om de patiënt mee te nemen in het moeilijk moment die zijn leven doorkruist. Maar toch hoe hard je hieraan ook werkt de zieke mens heeft het juist moeilijk door het feit dat zijn perceptie kan gestoord zijn. Niemand kan zich in hun plaats stellen en dat is ook niet nodig laat staan wenselijk. Iedere patiënt heeft het recht op ontkennen en dat recht moet worden gerespecteerd.
    Artsen en gezondheidsmedewerkers hebben het moeilijk om hiermee om te gaan. Al te vaak horen we de wrevel van eigen interpretaties: “die begrijpt er niks van”,” die neemt zijn medicatie niet”.
    Maar hebben we al weleens stilgestaan bij het feit waarom dit zo is? Soms is het dragelijker om de realiteit niet te willen zien, om een verhaal te bouwen dat helpt het ondragelijke leefbaar te maken. Moeten we dit dan niet respecteren?
    Ja Marc U heeft honderd procent gelijk. We moeten bij de Feiten blijven. Maar de zieke die in het diepste van zichzelf overspoeld is met emoties …overspoelt soms ook zijn zorgteam.
    Mensenkennis is daarbij erg handig. “Je moet inschatten wat een patiënt wilt horen en wat je zelf wilt delen. Een patiënt wilt evenwicht en samen met jou beslissen”(Acherman)
    We hebben een fantastische job in dit ziekenhuis. We kunnen allen samenwerken rond de patiënt, we kunnen de ziekte behandelen en verlichten. We voelen ons sterk bij dit gevoel, maar we moeten leren onze percepties en emoties te beheersen en deze van de patiënt respecteren. Laten we hier samen aan werken als een onderdeel van alle opleidingen in de gezondheidszorg.
    Voor Marc en iedereen een gezond spetterend en zorgeloos (…) Nieuwjaar

    Brigitte Velkeniers

    Beantwoorden
  2. Peter Rosseel

    Net aan komen fietsen. Nog steeds donker, geen sneeuw, weinig verkeer. Blijkbaar een rustige start van 2019.

    Insite. Mooie Nieuwjaarsblog van onze CEO om de dag te beginnen. Ongetwijfeld geschreven vanuit het standpunt van de generaal die zijn troepen (om in oorlogstijl te blijven) overschouwt. Mooie reactie van Brigitte Velkeniers, die het standpunt van de patient verbindt met de begrippen perceptie en feiten (evidence).

    Boven al roepen beiden op om in deze tijden van polarisatie, hier niet aan mee te doen. Wel roepen beiden op tot samenwerken, daarbij begrip op te brengen voor elkaars standpunt – patient, collega, medewerker – maar evenzeer tot bereidheid om water bij de wijn te doen.

    Dit is nodig, de uitdagingen van onze gezondheidszorg zijn ernorm. De wereld verandert aan een zeer rap tempo; Hoogste tijd om goed na te denken welke rol het UZB als vrij en vooruitdenkend ziekenhuis hierin wil spelen.

    Een ziekenhuis waarop ik fier wil zijn; waar ik met plezier naar toe fiets en met vertrouwen na het werk terug naar huis fiets, met de stellige perceptie dat de zorg ook zonder mij in veilige handen is. Als we dat nu ook nog eens met feiten kunnen aantonen! ;-)).

    Peter Rosseel

    Beantwoorden

Reageer

Je kan deze tags gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>