We zijn van elkaar afhankelijk

Bij het zien, horen en lezen van de reacties op de toestroom van vluchtelingen in ons land, moest ik onlangs ineens aan de Duitse socioloog Norbert Elias denken. In het begin van de jaren ’70 definieerde hij wederzijdse afhankelijkheid als een kernbegrip van zijn vak. Dit lijkt mij vandaag bijzonder relevant. Er is niet de maatschappij en het ik, het ik maakt integraal deel uit van de samenleving, onderstreepte hij. Het discours over de vluchtelingen wordt geregeld gekenmerkt door een wij-zij-attitude. Misschien is dat gevoed door het feit dat velen nog steeds als het erop aankomt “bange blanke mannen” zijn en ik voel geen behoefte om dat te ridiculiseren en nog minder om de problematiek van een grote toestroom aan vluchtelingen te minimaliseren. Maar één punt wil ik wel maken: de wereld is toch wel echt een “global village” geworden en een wij-zij attitude kan misschien begrijpelijk zijn, maar is niet realistisch. Die andere Duitse socioloog Ulrich Beck analyseerde al meer dan 30 jaar geleden de samenleving vanuit het perspectief van risico en hij stelde dat de samenleving steeds vaker wordt geplaagd door grensoverschrijdende risico’s waarop één natie en nog veel minder één individu geen pak meer hebben. De Tjernobyl kernramp in 1986 kan als voorbeeld gelden: gebeurd op 2.000 km van Brussel, maar de radioactieve wolken stopten niet aan de landsgrenzen. De wereld wordt steeds meer één grote samenleving bestaande uit mesoterritoria met elk hun eigenheid.

De enige mogelijkheid

Individualisme is de slechtste keuze omdat ze onmogelijk is, het lot van elk individu is verbonden met dat van de andere individuen. We een groene long wegsnijdt, schaadt daarmee ook de gezondheid van mensen 100 km verderop. Mensen, zo wordt gezegd, streven naar onafhankelijkheid. Het is echter belangrijk te beseffen dat we wel degelijk afhankelijk van elkaar zijn. Dat hoeft overigens geen probleem te zijn – het kan zelfs comfortabel zijn – als er maar geen misbruik van wordt gemaakt. Het is juist de wederzijdse afhankelijkheid die voor evenwicht kan zorgen, je hebt dan immers elkaar nodig. De afhankelijkheid zou je ook van de ene generatie naar de andere kunnen zien: wat wij vandaag afbreken of opbouwen, is het vertrekpunt van de generatie na ons. Die “interdependency” is niet nieuw, maar de schaal lijkt groter. Ze is niet meer beperkt tot een overzienbare groep mensen die samen sterker zijn om zich te wapenen tegen een tastbare vijand, maar is uitgegroeid tot wereldwijde afhankelijkheid tegenover bedreigingen van de ganse aardbol. Het is wat verbazend dat dit besef nog niet tot iedereen is doorgedrongen, in een tijdperk dat wat anderen doen en overkomt in realtime en grenzeloos via mobiele dragers wordt verspreid. Ook dat is nieuw: voor het digitale tijdperk konden we nog zeggen dat we het niet wisten, maar deze uitvlucht heeft geen grond meer.

Het betekent voor mij dat je wel een wij-zij-discours kan voeren rond de stroom vluchtelingen, maar dat het voorbijgestreefd is en vooral dat er maar één goede oplossing bestaat: samenwerken met respect voor elkaars eigenheden. En meer nog: dat dit geen optie is, maar de enige mogelijkheid. En eerlijk gezegd: we kunnen heel veel leren van elkaar, dus is het ook een kans. Alleen iedereen even doorbijten tijdens de overgang.

Elk blogbericht op ‘UZ Brussel blogt’ weerspiegelt enkel de mening van de respectievelijke auteur.

Over

Edgard Eeckman is manager dienst communicatie en woordvoerder van het UZ Brussel. Hij is wetenschappelijk medewerker van ‘Research center for Culture, Emancipation, Media and Society’ (CEMESO) - VUB en doctoreert er over de patiënt-(huis)artsrelatie. Je kan hem ook volgen op Twitter, @eeckman.

1 reactie op “We zijn van elkaar afhankelijk”

Reageer

Je kan deze tags gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>