De paradox van de portemonnee

2014 belooft een bijzonder medisch jaar te worden omdat het in het teken van besparingen zal staan. Het vigerende sleutelwoord is nog altijd ‘crisis’ en die kent inderdaad zijn uitlopers tot in onze sector. Verwonderlijk is dat niet, omdat het een sector met een grote omzet is. Pijnlijk is het wel, omdat besparen op geneeskunde betekent: geen geld uitgeven daar waar het tot nu toe wél gebeurde, en geld uitgeven in de geneeskunde betekent meestal toch: aan diagnostiek en aan behandeling doen. Dit zal dus efficiënter (lees: zuiniger) en rationeler moeten. De door ons gekoesterde principes van ‘good clinical practice’, ‘evidence based decision making’ en ‘doctor-patient partnership’ volstaan niet meer. Er komt een financieel-economische dimensie bij. Of: onder onze witte jas hoort voortaan ook een krijtstreeppak.

Het maakt ons beroep als ziekenhuisarts er niet eenvoudiger op, natuurlijk. De opdracht lijkt paradoxaal. Er is ziekte, die wij bestrijden. Maar: hoe beter wij dat doen, hoe slechter ons management, want ‘geen zieken betekent geen inkomsten’. Karikaturaal gesteld, wordt de boodschap dat wij moeten zoeken naar zieken opdat wij kunnen presteren en de inkomsten stijgen. Geneeskunde wordt dan een product, en de zorg die eromheen hangt, een merk. De stap naar marketing is dan nog zeer klein, of misschien al gezet. Valkuilen doemen op, omdat het medisch denken in conflict kan komen met onze basisideeën van ethiek en deontologie. De ‘corebusiness’ van artsen is namelijk wetenschap en patiëntenzorg. Omzet, als wij die term in die context kunnen gebruiken, is daar het gevolg van. Die visie dreigt zich nu vast te rijden in het drijfzand van de besparingsdrang. Want niet elk contact, niet elke akte in de geneeskunde kan geld opbrengen. Saneren in die gebieden zou vanuit geneeskundig perspectief wel eens een stap terug kunnen zijn. En toch wordt opbrengst ons nu geduid als een eindpunt op zich, weliswaar idealiter gepositioneerd naast een goed geneeskundig resultaat.

Een uitdaging die kan tellen

Hoe pakken wij die aan? Ik heb geen magisch antwoord in petto. Maar ik kan wel trachten te denken als een internist, die graag prakkezeert over complexe problemen.

Eerst en vooral denk ik dat wij, hoe ouderwets het ook klinkt, niet mogen verzaken aan enkele ideeën die Hippocrates in een eed goot. Het beroep nauwgezet en waardig uitoefenen. De gezondheid van de patiënt zien als onze voornaamste bekommernis. De houding tegenover de patiënt niet laten beïnvloeden door beschouwingen van godsdienst, nationaliteit, ras, partij of sociale stand.

Ten tweede denk ik dat wij evenmin mogen verzaken aan enkele principes van goed management. Een toekomststrategie uitwerken, in functie van een vooropgesteld doel dat wij willen bereiken, en deze strategie vastberaden volgen. Kritisch staan tegenover onszelf en trachten beter te doen waar het kan. Collega’s of toekomstige collega’s opleiden en trachten hen in positieve zin te inspireren.

En ten derde denk ik dat wij niet onze toevlucht moeten zoeken in een defensieve reflex om het eigen product als het enige betekenisvolle te zien. Goede geneeskunde heeft nood aan samenwerking en collegialiteit, en aan discipline-overschrijdend denken, steeds ten bate van de patiënt, en dit ook -of in het bijzonder- als het over de rekening gaat.

Aan ons, artsen, de taak, dus, om bewust mee te werken aan de verzoening van de denkpatronen van de non-profitsector met die van de profitsector. Of de tijd daar rijp voor is, is de vraag niet meer. De uitdaging is er. Meer nog, wij staan er middenin. De toekomst zal uitwijzen hoe goed het verzoeningsproces verloopt.

 

Elk blogbericht op ‘UZ Brussel blogt’ weerspiegelt enkel de mening van de respectievelijke auteur.

Over

Prof. Lacor is afdelingshoofd Interne Geneeskunde, en hoofd van de eenheid Infectieziekten en het Aids-referentiecentrum van het UZ Brussel. Hij is ook voorzitter van de Reflectiegroep Biomedische Ethiek UZ Brussel. Zijn voornaamste medische interessedomeinen zijn infectieziekten, immuunstoornissen en klinische ethiek.


Er zijn geen reacties.

Reageer

Je kan deze tags gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>